Città di Castello: Een stad als kunsthistorisch geheel

Kunst tussen paleizen en kerken

Città di Castello laat zich goed begrijpen aan de hand van de plekken waarvoor de kunst oorspronkelijk werd gemaakt. In paleizen, kerken en kapellen zijn verschillende eeuwen nog dicht bij elkaar aanwezig. Middeleeuwse fresco's, renaissanceschilderijen, barokke altaren en achttiende-eeuwse decoraties laten zien hoe kunstenaars telkens opnieuw vorm gaven aan religieuze voorstellingen en hoe opdrachtgevers zich verbonden met de kunst van hun tijd.

Het Palazzo Vitelli alla Cannoniera vormt een belangrijk voorbeeld van de renaissance in de stad. De familie Vitelli liet het paleis bouwen als residentie en plaats van representatie en oriënteerde zich daarbij sterk op Florence en Rome. Giorgio Vasari werkte voor de familie als schilder, architect en ontwerper. Tegenwoordig is in het paleis de Pinacoteca Comunale gevestigd, waar werken uit verschillende kerken en kapellen van Città di Castello bijeen zijn gebracht. De schilderijen kunnen er naast elkaar worden bekeken: van de plechtige, relatief vlakke voorstellingen van de veertiende eeuw tot de beweeglijkheid en ruimtelijke complexiteit van Signorelli, Rosso Fiorentino en Vasari.

In de kathedraal, San Francesco en San Domenico is dezelfde ontwikkeling nog verbonden met de oorspronkelijke omgeving. De kathedraal toont schilderkunst uit de zestiende tot de achttiende eeuw, waarbij de heldere ordening van de renaissance geleidelijk plaatsmaakt voor sterkere beweging, gebaren en het theatrale karakter van de barok. San Francesco bewaart de vormen van een middeleeuwse franciscaanse kerk, maar kreeg in latere eeuwen een geheel nieuwe inrichting. De Cappella Vitelli van Vasari en het terracottareliëf uit de werkplaats van Luca della Robbia staan er tegenover een achttiende-eeuws interieur.

San Domenico heeft zijn gotische karakter veel beter behouden. Het intarsia-koorgestoelte van Manno di Benincasa en de middeleeuwse fresco's maken de oorspronkelijke beeldwereld nog voelbaar. Tegelijkertijd herinneren de vroegere aanwezigheid van Rafaels Crocifissione en Signorelli's Martirio di San Sebastiano aan de positie die Città di Castello rond 1500 innam. De stad trok kunstenaars aan die verbonden waren met de belangrijkste artistieke centra van Midden-Italië.

De Pinacoteca en de kerken laten daardoor twee manieren zien om naar dezelfde kunstgeschiedenis te kijken. In het museum staan werken uit verschillende perioden naast elkaar, waardoor veranderingen in stijl en beeldtaal direct zichtbaar worden. In de kerken blijven schilderijen, fresco's, altaren en beelden verbonden met de ruimte waarvoor ze werden gemaakt. De kunst van Città di Castello is daardoor niet alleen een verzameling afzonderlijke werken, maar ook een geschiedenis van plaatsen, opdrachtgevers en veranderende manieren van kijken.