In de Pinacoteca Comunale van Città di Castello bevindt zich een indrukwekkend altaarstuk met de Annunciatie, geschilderd door Francesco Tifernate, ook bekend als Francesco da Città di Castello. Het werk dateert uit 1505–1506 en is afkomstig uit de kerk van San Domenico. Het is een belangrijk voorbeeld van de schilderkunst in Città di Castello aan het begin van de zestiende eeuw en laat zien hoe nieuwe artistieke ontwikkelingen vanuit de grote kunstcentra in de lokale schilderkunst werden opgenomen.

Over Francesco Tifernate is weinig bekend. Hij werd waarschijnlijk rond 1485–1487 geboren in Città di Castello. Zijn vader, Battista di Florido, was goudsmid en bekleedde verschillende openbare functies in de stad. Hij stond bovendien in 1500 borg voor de jonge Rafaël bij diens opdracht voor het altaarstuk van de Kroning van de heilige Nicolaas van Tolentino voor Sant’Agostino in Città di Castello. De aanwezigheid van Rafaël in de stad had grote invloed op de jonge Francesco.  Over Tifernates opleiding is weinig bekend. Zijn stijl vertoont verwantschap met Perugino, terwijl hij al vroeg de vernieuwingen van Rafaël overnam. Ook de invloed van Luca Signorelli, die in Città di Castello werkzaam was, is herkenbaar. 

De Annunciatie is het enige werk dat met zekerheid aan Francesco Tifernate kan worden toegeschreven. De schilder signeerde het werk onderaan de centrale zuil met FRANCISCUS TIPHER, een verwijzing naar Tifernum, de Latijnse naam van Città di Castello. Het schilderij is uitgevoerd in tempera op paneel en meet ongeveer 297 × 177 centimeter. Het altaarstuk werd in 1505 besteld door Ludovica Magalotti, weduwe van Giovanni Magalotti, voor het Magalotti-altaar in San Domenico. Francesco was op dat moment waarschijnlijk nog minderjarig; zijn vader trad op als garant. Bijzonder is dat Ludovica bepaalde dat de afmetingen van het altaarstuk vergelijkbaar moesten zijn met die van Rafaëls Kruisiging met heiligen voor de Gavari-kapel, die zich eveneens in San Domenico bevond.

De invloed van Rafaël is in het schilderij duidelijk zichtbaar. Vooral de vier engelen en de figuur van God de Vader sluiten aan bij Rafaëls beeldtaal. Tegelijkertijd zijn ook oudere Umbrische tradities en de invloed van Signorelli aanwezig. De Annunciatie laat zo zien hoe een plaatselijke schilder nieuwe ontwikkelingen niet eenvoudigweg overnam, maar deze vermengde met de artistieke traditie van zijn eigen omgeving.

De voorstelling toont het moment waarop de aartsengel Gabriël aan Maria verkondigt dat zij de moeder van Christus zal worden. Maria bevindt zich rechts in een zorgvuldig vormgegeven architectonische ruimte, terwijl Gabriël van links nadert. Boven de scène verschijnt God de Vader omringd door engelen. De architectuur en het perspectief geven het werk een nieuwe ruimtelijkheid, terwijl de verfijnde figuren en decoratieve details nog aansluiten bij de schilderkunst van de late vijftiende eeuw.

Oorspronkelijk hoorde bij het altaarstuk een predella, maar deze is verloren gegaan. Een inscriptie op de verdwenen predella verwees naar Giovanni Magalotti en vermeldde het jaar 1504. Uit het bewaard gebleven contract blijkt echter dat die datum betrekking had op het altaar en niet op het schilderij. Het hoofdwerk wordt om die reden gedateerd op 1505–1506.

Van Francesco Tifernate zijn maar weinig werken bekend. Een ander altaarstuk dat hij voor Santa Maria Nuova in Città di Castello schilderde, met Job, de heilige Doninus en andere heiligen, ging verloren bij de aardbeving van 1789. Uit het testament van zijn moeder uit 1512 wordt bovendien afgeleid dat Francesco waarschijnlijk al vóór haar was overleden. Zijn artistieke loopbaan moet dus kort zijn geweest. Het schilderij vertelt niet alleen het Bijbelse verhaal van de aankondiging aan Maria, maar weerspiegelt ook de artistieke cultuur van Città di Castello rond 1500. Perugino, Rafaël en Signorelli waren op verschillende manieren met de stad verbonden. Hun ideeën en beeldtaal kwamen hier samen in het werk van een lokale schilder. De Annunciatie is een mooi voorbeeld van de manier waarop de Renaissance zich niet alleen ontwikkelde in Florence, Perugia, Urbino of Rome, maar ook in kleinere steden. 

Geraadpleegde bronnen:
Treccani, Dizionario Biografico degli Italiani, Francesco da Città di Castello (detto Tifernate), Paolo Di Paola, 1997
Fondazione Federico Zeri, Francesco da Città di Castello, Annunciazione
Città di Castello Turismo, Raffaello giovane a Città di Castello e il suo sguardo, zaal 4
Key to Umbria, Francesco Tifernate, Città di Castello