Santa Maria della Pieve

Het beschilderde kruis van Margarito van Arezzo (gedocumenteerd sinds 1262)

Paneelschildering, 137,5 × 190 cm

Dit beschilderde kruis is oorspronkelijk afkomstig uit de Pieve di Arezzo, waar het boven de deur van de sacristie hing. Het werk is slechts gedeeltelijk bewaard gebleven: drie van de oorspronkelijke uitbreidingen, die het kruis een complexere compositie gaven, ontbreken volledig. Hun oorspronkelijke vorm kon deels worden gereconstrueerd dankzij de duidelijk zichtbare restauraties, waardoor de architectuur van het werk goed kon worden begrepen (Maetzke, 1974).

In de bovenste clypeus is Christus afgebeeld die de gelovigen zegent. Daarboven bevindt zich de titulus met de traditionele tekst: "Jezus van Nazareth, Koning der Joden". Tijdens de restauratie door Andrea Rothe in de jaren zeventig werden latere overschilderingen verwijderd, waardoor de oorspronkelijke voorstelling weer goed leesbaar werd. Ondanks de beschadigingen is ook de scène van de Verloochening van Petrus nog herkenbaar in de onderste uitbreiding, onder een latere vervangende afbeelding.

De grote gouden nimbus accentueert de verfijnde gelaatstrekken van Christus. Diezelfde zorgvuldigheid blijkt uit de nauwkeurige anatomische uitwerking, de plooival en zelfs de knopen van de lendendoek. Op grond van deze stilistische kenmerken schreef A.M. Maetzke (1973) het werk toe aan Margarito van Arezzo. Andere werken van deze kunstenaar bevinden zich in het Staatsmuseum voor Middeleeuwse en Moderne Kunst in Arezzo en in het heiligdom van Santa Maria delle Vertighe in San Savino (Arezzo).

Het houten kruis is vakkundig vervaardigd uit twee in elkaar grijpende planken, waarschijnlijk door een plaatselijke ambachtsman, waaraan met de hand uitgehouwen uitbreidingen zijn bevestigd. De nog zichtbare wiggen, aanvullingen en uitbreidingen van gedroogd populierenhout dateren van de restauratie door Andrea Rothe.

Op basis van een vergelijking met dit kruis schreef Luciano Bellosi (1986) ook een ander beschilderd kruis, tegenwoordig in de Chigi-Saracini-collectie in Siena, toe aan Margarito. Maetzke (1974) bleef voorzichtiger en achtte het, in afwachting van verdere restauraties die een definitieve beoordeling mogelijk zouden maken, verstandiger het werk toe te schrijven aan de kring of invloed van de meester uit Arezzo.

Bron: informatiebord Santa Maria della Pieve (vrij vertaald)